
SHORT CUT
นักวิจัยแคนาดาประสบความสำเร็จในการพัฒนาสารเคลือบกระดาษจากพืช สามารถกันน้ำ กันไขมัน และทนความร้อนได้ หวังใช้ทดแทนพลาสติกที่เคลือบอยู่ภายในแก้วกาแฟและบรรจุภัณฑ์อาหาร ช่วยลดปัญหาขยะพลาสติกและเพิ่มประสิทธิภาพการรีไซเคิล
ปัจจุบันภาชนะบรรจุอาหารและเครื่องดื่มที่เคลือบด้วยพลาสติก โดยเฉพาะแก้วกาแฟแบบใช้แล้วทิ้ง เป็นสิ่งที่พบเห็นได้ทั่วไป เนื่องจากมีราคาถูก น้ำหนักเบา และสามารถป้องกันน้ำกับความร้อนได้ดี แต่ข้อดีเหล่านี้กลับกลายเป็นปัญหาสิ่งแวดล้อม เพราะชั้นพลาสติกที่เคลือบอยู่ด้านในทำให้การรีไซเคิลทำได้ยากขึ้น ขณะที่ขยะจำนวนมากยังหลุดรอดสู่แหล่งน้ำและธรรมชาติ ก่อให้เกิดมลพิษจากไมโครพลาสติกที่ส่งผลกระทบต่อสัตว์และมนุษย์
ล่าสุดนักวิทยาศาสตร์ด้านวัสดุจากมหาวิทยาลัยวอเตอร์ลูของแคนาดาประสบความสำเร็จในการพัฒนาสารเคลือบชีวภาพจากเซลลูโลส ซึ่งเป็นวัสดุที่ได้จากองค์ประกอบเดียวกับที่พบในผนังเซลล์พืช เพื่อใช้เป็นทางเลือกทดแทนพลาสติกเคลือบภาชนะกระดาษ
ภาชนะกระดาษจำนวนมากใช้พลาสติกโพลิเอทิลีน เคลือบด้านในเพื่อป้องกันน้ำซึมและรักษาความแข็งแรงของโครงสร้างภาชนะ แต่พลาสติกชนิดนี้ใช้เวลาย่อยสลายยาวนานหลายร้อยปี และไม่ได้หายไปจากสิ่งแวดล้อมอย่างแท้จริง หากแต่แตกตัวเป็นอนุภาคขนาดเล็กหรือไมโครพลาสติกแทน
ผลการวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร ACS Sustainable Chemistry & Engineering ระบุว่า แม้แต่การใช้งานแก้วกาแฟทั่วไป ก็อาจทำให้อนุภาคพลาสติกขนาดเล็กหลุดออกมาปะปนกับเครื่องดื่มได้ โดยเฉพาะเมื่อสัมผัสกับเครื่องดื่มร้อนที่มีอุณหภูมิใกล้ 60 องศาเซลเซียส
‘เชอร์ลีย์ ถัง’ (Shirley Tang) หัวหน้าทีมวิจัยและผู้ดูแลห้องปฏิบัติการ Tang Nanotechnology Lab ของมหาวิทยาลัยวอเตอร์ลู ระบุว่า สิ่งที่น่าประหลาดใจจากการศึกษาคือ ชั้นเคลือบพลาสติกบางชนิดสามารถปล่อยอนุภาคออกมาได้ง่ายกว่าที่คาด ขณะที่สารเคลือบชีวภาพชนิดใหม่ยังคงสภาพได้ดีในการทดสอบการเสียดสีแบบเดียวกัน
ทีมนักวิจัยสร้างสารเคลือบรักโลกดังกล่าวจากส่วนประกอบหลัก 2 ชนิด ได้แก่ เซลลูโลสอะซีเตต (Cellulose Acetate: CA) และผลึกนาโนเซลลูโลส (Cellulose Nanocrystals: CNCs) ซึ่งช่วยเพิ่มความแข็งแรงและความทนทาน โดยส่วนประกอบทั้ง 2 ชนิดสามารถยึดเกาะกับเส้นใยกระดาษผ่านพันธะไฮโดรเจน ทำให้ไม่จำเป็นต้องใช้กาวเคมีเพิ่มเติม
นักวิจัยนำสารเคลือบไปทดสอบการแช่ในน้ำเป็นเวลา 5 วัน และพบว่าสารเคลือบดังกล่าวมีประสิทธิภาพดีต่อตัวทำละลายหลายชนิด รวมถึง ไดคลอโรมีเทน โซเดียมไฮดรอกไซด์ที่มีฤทธิ์กัดกร่อน และกรดไฮโดรคลอริก
โครงสร้างของสารเคลือบยังช่วยอุดช่องว่างขนาดเล็กในเนื้อกระดาษ ทำให้เกิดชั้นป้องกันที่มีประสิทธิภาพ สามารถกันน้ำ ไขมัน และก๊าซได้ นอกจากนี้ยังผ่านการทดสอบสัมผัสกับน้ำเดือด น้ำมันอาหาร และสารเคมีหลายชนิด โดยยังคงคุณสมบัติได้ดี
ผลการทดสอบยังพบว่า การเติมผลึกนาโนเซลลูโลสในสัดส่วน 3% ของน้ำหนักสารเคลือบ ช่วยให้กระดาษมีความสมดุลระหว่างความแข็งแรงและความยืดหยุ่น สามารถทนความร้อนและไอน้ำของเครื่องดื่มร้อนได้ อีกทั้งยังช่วยลดการซึมผ่านของออกซิเจนได้กว่า 10 เท่า เมื่อเทียบกับกระดาษที่ไม่ได้เคลือบ ซึ่งมีส่วนช่วยรักษาคุณภาพของผลิตภัณฑ์ภายในภาชนะ
ทีมวิจัยยังทดลองนำสารเคลือบดังกล่าวไปใช้กับกระดาษสีน้ำตาลทั่วไปที่มีความบางและดูดซับน้ำได้ง่าย โดยพบว่าสามารถเปลี่ยนกระดาษธรรมดาให้มีคุณสมบัติกันน้ำและทนทานมากขึ้น ซึ่งแสดงให้เห็นว่าเทคโนโลยีนี้อาจนำไปประยุกต์ใช้กับบรรจุภัณฑ์กระดาษได้หลากหลาย ไม่จำกัดเฉพาะแก้วกาแฟหรือภาชนะที่ทำจากกระดาษหนา ๆ เท่านั้น
‘ซายัน กังกูลี’ (Sayan Ganguly) นักวิทยาศาสตร์ด้านวัสดุจากห้องปฏิบัติการเดียวกันและผู้เขียนหลักของงานวิจัย กล่าวว่า สารเคลือบชนิดนี้ช่วยให้สามารถใช้กระดาษที่บางลงได้ แต่ยังคงความแข็งแรงเพียงพอสำหรับผลิตเป็นภาชนะเครื่องดื่ม ซึ่งอาจช่วยลดปริมาณวัตถุดิบที่ใช้ในการผลิต ลดต้นทุน และส่งผลให้ราคาสินค้าสำหรับผู้บริโภคลดลงในอนาคต
อย่างไรก็ตาม นักวิจัยย้ำว่า เทคโนโลยีดังกล่าวยังอยู่ในขั้นตอนการวิจัย จึงจำเป็นต้องผ่านการทดสอบด้านความปลอดภัยสำหรับการสัมผัสอาหารและการประเมินตามข้อกำหนดทางกฎหมายก่อนนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์ โดยขณะนี้ยังไม่สามารถระบุกรอบเวลาที่แน่ชัดสำหรับการวางจำหน่ายได้
ที่มา : ScienceAlert